ABD Başkanı Donald Trump, Yüksek Mahkeme’nin bu yılın başlarında iptal ettiği gümrük vergisi duvarını yeniden inşa etmek amacıyla 80 ülkeye en az yüzde 10 oranında yeni gümrük vergisi uygulama kararı aldı.
Washington yönetimi; İngiltere, Meksika, Avrupa Birliği, Japonya, Tayvan ve Güney Kore gibi önemli ticaret ortaklarına yüzde 10 ile yüzde 12,5 arasında değişen oranlarda ek vergiler uygulayacak.
Vergi getirilen ülkelerin arasında, Türkiye de yer aldı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’la olan ‘dostluğunu’ hızlı unutan Trump, Ankara’ya yüzde 12,5 gümrük vergisi ekledi.
Bu vergiler gıdadan elektroniğe, araçlardan hizmet sektörüne kadar her noktada uygulanacak. Dolar karşısında değer kaybeden Türk Lirası’nın ekonomik etkisine, bir de tarifeler eklenecek.
GÜLÜMSEMELER MAZİDE KALDI
Ankara’daki NATO zirvesi sırasında oldukça samimi ve sıcak pozlar veren, yüzlerinden gülümseme düşmeyen Trump ve Erdoğan ikilisinin ‘özel ilişkisi’ Türkiye’nin bu vergilerdem muaf olacağı, ya da en azında Ankara’ya sadece yüzde 10 vergi getirileceği izlenimi vermişti.
Ancak Türkiye, asgari rakamın en üst seviyesi olan yüzde 12,5 gümrük vergisine tabi tutuldu. ABD ve Türkiye arasındaki ticari taahhütler ‘F-35 ve S-400’ sözlerinde kaldı.
Bununla birlikte Türkiye ve ABD arasında imzalanması değerlendirilen, ABD donanmasını kapsayacak gemi üretim ve bakım anlaşmalarının bu vergilerle birlikte nasıl işleyeceği henüz bilinmiyor.
SEBEBİ ‘ZORLA ÇALIŞTIRMA’
Yapılan duyuruda, karardan etkilenen 80 ekonominin zorla çalıştırma ile üretilen malların ithalatına yönelik yasağı etkili bir şekilde uygulamadığı savunuldu.
ABD Ticaret Temsilciliği Ofisi tarafından yürütülen zorla çalıştırma soruşturmasının sonuçlarına dayandırılan yeni tarifeler, mevcut yüzde 10’luk küresel tarifelerin süresinin dolmasıyla birlikte Cuma günü yürürlüğe girecek.
Daha önce ABD yüksek mahkemesi tarafından iptal edilen ve ABD hükümetinin milyarlarca doları gümrük vergisine tabi tutulan şirketlere geri ödemeyi zorlayan tarifler, bu kez ‘kurşun geçirmez’ hale getirildi.
ABD Ticaret Temsilciliği, yeni önlemlerin 1974 Ticaret Kanunu’nun 301. Maddesi’ne dayandığını ve bu sayede yönetimin olağanüstü hal yetkilerine bağımlı kalmaktan kaçındığını açıkladı.
Yeni düzenleme, Nisan 2025’te getirilen tarifelerin Yüksek Mahkeme tarafından hukuka aykırı bulunmasının ardından yürürlüğe sokulan geçici küresel yüzde 10’luk tarife rejiminin 24 Temmuz’da sona ermesi üzerine devreye alındı.
ABD MÜTTEFİKİ ÜLKELER ÖFKELİ
Bu esnada ABD müttefiki ülkelerden ilk tepkiler gelmeye başladı. Dünyanın büyük ekonomilerini yöneten liderler vergilere tepki gösterdi.
Uygulamaya tepki gösteren Japonya Hükümet Sözcüsü Minoru Kihara, ABD’nin kararını “üzüntü verici” olarak nitelendirdi.
Avustralya Ticaret Bakanı Don Farrell, ülkelerinin ihracatına uygulanan yüzde 12,5’lik tarifenin haksız ve serbest ticaret sözleşmesine aykırı olduğunu söyleyerek kaldırılmasını talep etti.
Singapur Dışişleri Bakanı Vivian Balakrishnan ise kendilerine yönelik vergi uygulanması için hiçbir teknik veya ekonomik gerekçe bulunmadığını dile getirdi.
